Merel van Dijk is tekstschrijver en fotografe voor communicatiebureau DD Communications, de founder van DREAMS. Voor DREAMS is zij werkzaam als fotograferend journalist‘ en route’ en voor onze societyrubriek. Oorspronkelijk komt Merel uit Maastricht en na het bewonderen van de tentoonstelling Homage to Humanity in Museum aan het Vrijthof te Maastricht, ging ze op pad om de wereldberoemde fotograaf Jimmy Nelson te interviewen voor DREAMS.

Een interview met fotograaf Jimmy Nelson

Op een regenachtige Decemberdag loop ik door Amsterdam richting de studio van Jimmy Nelson. Ik laat de kou gauw achter me wanneer de deur van de studio opengaat. Een verwelkomende binnenkomst van het team en Jimmy zelf. De witte muren zijn gevuld met het levenswerk van Jimmy.  We nemen plaats in een afgesloten ruimte van glas. We installeren onszelf op twee houten bankjes en Jimmy begint, op een bescheiden en vanuit zijn hart sprekende manier, zijn verhaal.

Hoe een buitengewone jeugd uitgroeide tot Jimmy’s vak
Als kind groeide ik op in de ontwikkelingslanden Afrika, Azië, Papua Nieuw-Guinea en Zuid-Amerika. Op mijn 7de werd ik in Noord Engeland naar een kostschool gestuurd. Ik was in die tijd jong, naïef, alleen en zonder ouders. Op dat moment ging alles in mijn leven mis. Ik werd seksueel misbruikt door katholieken priesters en vanaf toen leidde ik een bipolair leven. Ik kende de puurheid, openheid en de trouw vanuit Afrika en opeens kwam ik in de ‘ontwikkelde’ wereld waar alles misging. In die tijd was ik, door de priesters, mezelf kwijtgeraakt. Door het seksueel misbruik voelde ik me als een robot. Mijn lichaam bestond wel maar al mijn emotie en ziel was verloren gegaan. Op sombere dagen was mijn redding Kuifje in Tibet. Weggedoken voor de priesters lag ik onder de dekens te lezen. Elke keer als alles misging, droomde ik dat ik Kuifje was. Kuifje ging naar Tibet en daar waren alle monniken kaal. Toen ik 16 jaar was verloor ik, door stress en de toediening van een verkeerd medicijn, in een nacht al mijn haar. Ik had al mijn waarde verloren en voelde me lelijk. Als puber was de enige mogelijkheid voor mij om opnieuw te beginnen. Ik vertrok op een organische manier, op zoek naar empathie en zelfwaardering, in 1985 naar Tibet. Hier woonde ik gedurende twee jaar. Als zoekende puber kwam ik mensen tegen die me omhelsde en zeiden:

“Je bent oké, het is niet erg dat je er anders uitziet of voelt. Je bent een mens en we zien je ziel en we gaan je een knuffel geven.”

Ze vertelden me dat ik al het recht had om te leven en ik mocht zijn wie ik ben en wat ik kan doen. Door deze menselijke interacties, begon ik te ademen en voelde ik me voor het eerst in mijn leven gezien. Deze mooie mensen wilde ik me herinneren, door wat ze aan me gegeven hadden zo waardevol voor me is. Als een ode voor hen, wilde ik ze in het mooiste licht zetten, en heb ik van deze mensen een foto gemaakt.

Het sterke licht op een ander schijnen
Dat was het moment waarop dit project is begonnen. Ik ben geen fotograaf, ik ben gewoon Jimmy. Ik gebruik een 8 bij 10 analoge camera als medium om het krachtige licht op een ander te laten schijnen. Ik gebruik bewust geen digitale camera, omdat ik weg wil van de machine en terug wil naar het gevoel in de mensheid. Mijn werk is sterk verbonden met reciprociteit; je moet eerst geven en dan krijg je nog veel meer terug. Daar word je ziel en zijn rijk van. Nu heb ik het rijkste leven dat er is en op dit moment in mijn leven begin ik de essentie van echte rijkdom te begrijpen. Ik kom naar de aard van wie ik werkelijk ben en dat is mijn ultieme zoektocht. De volledige cirkel voor mij is om een reden te vinden waarom we leven.

Van een egoloos bestaan naar de climax van de perfecte foto
Mensen zeggen wel eens tegen me: “Wat ben je braaf en stoer”.

Maar het is juist het omgekeerde. Door wat ik heb meegemaakt in mijn jeugd kan ik organisch loslaten van mijn ego. Als je lichaam, gezicht en identiteit van je wordt weggenomen, weet je hoe het is om alles kwijt te raken. Ik ben niet bang om dat vaker te doen. Om mijn werk te doen is het noodzakelijk om mijn ego los te laten. Wanneer ik een community op zoek woon ik ruim anderhalve maand met deze mensen. Maar in 1% van de tijd maak ik foto’s. Ik moet eerst 99% investeren – mezelf nederig opstellen, en mijn ego van me af laten zakken. Dat is de enige manier om met de groep in contact te komen. Vanuit deze positie geef ik de groep de mogelijkheid om in hun kracht te staan. Hierdoor voelen ze zich veel veiliger en durven ze me binnen te brengen tot hun ware aard. Op zulke momenten laat ik los van al mijn waarden en zekerheden. Ik geef me over aan de omgeving en aan hun. Op zo’n manier maak je de ontmoeting en daarbij is de climax van de ontmoeting het maken van de foto. Dat is een geposeerd portret in daglicht, waarop ik deze mensen op hun allermooist aan de wereld wil tonen. Daarna, als het lukt, maken we een groepsfoto in de natuurlijke omgeving.

Ik probeer een orkest van visuele lagen vast te leggen. Ik moet zoveel investeren en de ontmoeting gaat verder dan de omschrijving. Het is zo ingewikkeld, maar als die ene opname lukt, ontplof ik van blijheid. De mensen worden gezien en ze merken dat ik blij ben met hun. Dat is het moment dat je de menselijke verbinding hebt gemaakt. Vanuit dat punt word ik gezien, geaccepteerd en gewaardeerd en dat is de zoektocht.

“Mijn zoektocht is de emotie, de focus, het durven, het lef, het falen en de angst om de ultieme plaat te maken”.

Tegenwoordig bouwen mensen muren om zich heen en blijven hier veilig middenin. Het zou juist de omgekeerde wereld moeten zijn. We moeten de muren afbreken en elkaar omarmen om elkaar beter te begrijpen. Wanneer je naakt bent met veren in je hoofd zou ik dat niet mogen veroordelen. Je moet elkaar respecteren.

“Dat zit in mijn foto’s: kijk naar de ander met liefde en respect en veroordeel niet.”

Wanneer je detoxt van de moderniteit en teruggaat naar de authenticiteit, dan kun je begrijpen wat ik doe; de boeken, de apps en de films die ik maak. Door dichter in contact te zijn met deze communities voel ik ‘To be truly connected with being a truly human being’.

Tribes in gevecht met een snel ontwikkelende moderne wereld
Ik begin terug te gaan naar de communities die ik heb vastgelegd. Ze zijn niet per se geïnteresseerd in het boek of andere stammen, maar wel erg geïnteresseerd in mij. Simpelweg, omdat ik de moeite heb genomen om terug te komen naar hun stam. Dat is heel bijzonder. Ze denken; ‘Die meneer komt uit een verre wereld speciaal naar ons’. Ze voelen zich gewaardeerd en speciaal. Ze begrijpen de foto’s, tentoonstellingen en mijn afkomst niet. Het is te ver weg. Net zoals wij de realiteit van hun stam bijna niet kunnen begrijpen. Tegenwoordig hebben zelfs veel mensen, die in een inheemse gemeenschap leven, smartphones en wifi verbinding. Hierdoor komen ze de moderne wereld tegen via beeldschermen en vragen zich af wat dat is. Ze voelen zich onprettig doordat ze zich ontzettend snel moeten ontwikkelen. Wij, daarentegen, hebben ons al generaties lang kunnen ontwikkelen. Ze vechten om de keuze die ze moeten maken en mijn proces is om mee te vechten in hun strijd. Een deel van het project is om aan te tonen dat ze niet alleen het verleden zijn, maar ook een deel van de toekomst. Om deze kennis met elkaar te delen moeten we samen de toekomst in.

Het leven in een eindeloze zee als volwaardig mens
Ik wil een dirigent zijn op de meest ingewikkelde manier die er is. Er bestaat voor mij geen ultieme foto. Mijn zoektocht en perfectie van gevoel is eindeloos. Daardoor is ook mijn plan voor de toekomst eindeloos.

“Ik heb mijn bron gevonden. Ik ben een zee ingesprongen, maar ga nooit de kust vinden. Ik dobber via links, rechts, boven en beneden over het water.”

Ik drijf mee met de flow en er is niets dat ik ga bereiken. Daarbij kom ik nooit ergens aan, er is geen eindbestemming. De meeste mensen in hun leven denken; ‘Als ik dit gedaan heb dan kan ik stoppen’. Ik ga gewoon lekker door totdat ik een stukje stof in de lucht ben. Daar gaat het om, wat ik vandaag voel en morgen wil doen. Dat is de kunst van leven. Er is geen eind tot je dood bent, en tot die tijd ben ik bezig met mijn passie. Dat is de zoektocht om de ultieme plaat te maken. En om te realiseren dat dat niet te doen is, is niet erg. Ik vind dat spannend. Maar ik kan wel dichtbij komen. Dat gevoel is zo fijn en ik wil dat delen. Heel simpel, maar ook ingewikkeld. Ik heb het licht gezien, hoe de zon op de aarde schijnt.

Geïnteresseerd om het prachtige werk van Jimmy Nelson zelf te aanschouwen?

De openingsexpositie; Homage to Humanity van Jimmy Nelson is nog te zien tot en met 15 maart 2020.
De expositie is te zien in Museum aan het Vrijthof. Dit is een nieuw fotografiemuseum gelegen in het hart van de stad Maastricht.; aan het Vrijthof. Voor meer informatie: www.museumaanhetvrijthof.nl

Openingstijden di t/m zo van 10.00 – 17.30 uur